Welke rol speelt zelfredzaamheid in de dagelijkse ondersteuning bij kleinschalig ouderenwonen

Er is een moment waarop iemand beslist dat goede dagelijkse zorg er anders uit moet zien. Niet omdat ze het zelf niet meer willen, maar omdat het lichaam of het geheugen zijn eigen koers vaart. En dan komt de vraag die veel families bezighoudt: hoeveel kunnen we nog verwachten? Hoeveel mag iemand nog zelf doen?

Dat is precies de vraag die bij zelfredzaamheid hoort. En het antwoord is minder eenvoudig dan u misschien denkt, maar ook veel bemoedigender.

Zelfredzaamheid is geen meetlat

Veel mensen denken bij zelfredzaamheid aan wat iemand nog zelfstandig kan. Kan ze zelf aankleden? Kan hij zelf naar het toilet? Maar dat is een te smalle blik. Zelfredzaamheid gaat ook over regie, over het gevoel dat u ertoe doet, dat u keuzes maakt, dat het uw leven is.

Een bewoner die hulp nodig heeft bij het wassen, kan nog prima zelf beslissen wat ze aantrekt. Iemand die niet meer zelfstandig naar buiten kan, kan nog wel zeggen wanneer hij buiten wil zitten. Dat zijn geen kleine dingen. Dat is precies het verschil tussen verzorgd worden en geleefd worden.

Bij Huize Alenvelt in Vleuten is dit geen theorie. Het is de dagelijkse praktijk. Het motto "Niets moet, alles mag" klinkt eenvoudig, maar vraagt van het team een constante aandacht voor wat iemand nog wil en nog kan.

Wat eigen regie betekent in de praktijk

Stel: uw moeder houdt er niet van om vroeg op te staan. Dat deed ze thuis ook nooit. Waarom zou dat hier ineens anders moeten? Bij kleinschalig wonen met goede dagelijkse zorg hoeft dat ook niet. Er is geen oproepsysteem dat iedereen tegelijk wakker maakt. Er is ruimte voor een eigen ritme.

Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in grotere zorginstellingen is het dat vaak niet. Roosters, personeelswisselingen en efficiëntie bepalen dan het tempo. Niet de bewoner.

Bij Huize Alenvelt wonen 28 mensen in eigen studio's. Die kleinschaligheid maakt het mogelijk om echt te kijken naar wie iemand is. Wat zijn gewoontes zijn. Wat haar dag beter maakt. Dat is de basis waarop zelfredzaamheid kan groeien, of in ieder geval behouden blijft.

Ondersteuning die aanvult, niet overneemt

Er is een verschil tussen helpen en overnemen. Dat verschil lijkt klein, maar het is groot. Als iemand zijn jas zelf aantrekt, maar er vijf minuten langer over doet, is het verleidelijk om te zeggen: "Geef maar, ik doe het wel." Begrijpelijk. Maar niet altijd goed.

Die vijf minuten zijn namelijk geen tijdverlies. Ze zijn inoefening, zelfvertrouwen en waardigheid ineen. Goede zorgverleners weten wanneer ze wachten en wanneer ze ingrijpen. Dat vraagt geduld. En het vraagt een team dat begrijpt waarom die vijf minuten ertoe doen.

De zorgmedewerkers bij Huize Alenvelt zijn er 24 uur per dag, ook 's nachts waakt er altijd iemand. Die aanwezigheid geeft veiligheid. Maar de manier waarop ze aanwezig zijn, geeft vrijheid. Dat is de combinatie die werkt.

De tuin, de tafel en het dagelijkse leven

Zelfredzaamheid zit niet alleen in grote handelingen. Het zit in de kleine dingen die een dag vullen. Zelf een kopje koffie inschenken. Een plantje water geven in de moestuin. Aan tafel zitten en zelf bepalen of je nog een boterham neemt.

Bij Huize Alenvelt is er een riante bostuin met moestuinbakken op hoogte. Die hoogte is geen toeval. Zo kunnen ook bewoners met een rollator of rolstoel gewoon meedoen. Zelf planten, zelf oogsten, zelf meemaken hoe iets groeit. Dat geeft een gevoel van bijdragen. En dat gevoel is goud waard.

De drie dagelijkse maaltijden worden vers bereid door de eigen koks. Aan tafel eten is meer dan voeding. Het is een moment van verbinding, van keuze, van normaal leven. Wie zelf kan zeggen dat hij liever geen ui eet, doet mee. Wie hulp nodig heeft bij het snijden, krijgt die hulp. Maar de tafel is voor iedereen.

Wanneer zelfredzaamheid moeilijker wordt

Er zijn momenten waarop het minder gaat. Een slechte dag, een terugval, een periode waarin iemand meer hulp nodig heeft. Dat hoort bij het leven, zeker op hogere leeftijd. En het is geen reden om de regie meteen volledig over te nemen.

Goed kijken naar wat er verandert en waarom, dat is het werk. Is het tijdelijk? Dan is extra ondersteuning logisch, zonder dat het permanent wordt. Is er sprake van achteruitgang? Dan past de zorg zich aan. Maar altijd met oog voor wat iemand nog wel kan en wil.

Esther en Herma, die Huize Alenvelt samen leiden, hebben dit zorginhoudelijk en organisatorisch ingebed in de werkwijze. De eigen huisarts blijft eindverantwoordelijk voor de medische zorg. Dat betekent continuïteit. Geen vreemde dokter bij elke vraag, maar iemand die uw ouder al kent.

Wat dit betekent voor u als familie

U heeft misschien jarenlang gezorgd. U weet precies hoe uw vader zijn medicijnen inneemt, hoe hij zijn koffie drinkt en wanneer hij chagrijnig wordt als hij te lang binnen zit. Die kennis is waardevol. En ze verdwijnt niet als hij hier woont.

Integendeel. Die kennis helpt het team om hem beter te begrijpen. Uw betrokkenheid is welkom. Niet als zorgcoördinator, maar als kind, als partner, als vriend. U kunt gewoon op bezoek komen. Zonder to-do lijst. Zonder verantwoordelijkheidsgevoel voor de organisatie van de zorg.

En terwijl u aan tafel zit met uw vader en hij u vertelt over de tomaten die hij gisteren heeft geplukt in de tuin, dan weet u waarom zelfredzaamheid ertoe doet. Niet als zorgterm. Maar als leven.

Zelf bepalen hoe het leven eruitziet

Zelfredzaamheid is geen doel op zich. Het is een middel om jezelf te blijven, ook als het leven verandert. Bij Huize Alenvelt in Vleuten staat dat centraal in alles wat het team doet, van de maaltijden aan tafel tot de moestuin in de tuin en het gesprek aan het begin van de dag.

Wilt u meer weten over hoe wij dat in de praktijk brengen? Of wilt u gewoon eens komen kijken en voelen hoe het hier is? Neem dan contact op. We vertellen u graag alles, op uw tempo en zonder enige druk.