Stel u voor: uw vader woont al veertig jaar in hetzelfde huis. Hij kent elke kier in de vloer, elke knop op de radio. Dan wordt de zorg zwaarder. En opeens lijkt het alsof wonen en zorg één ding worden. De verpleegkundige bepaalt wanneer hij opstaat. Het bad staat vol hulpmiddelen. Zijn thuis voelt niet meer als zijn thuis.
Zorg is de ondersteuning die hij nodig heeft, geen vervanging van zijn leven. Toch is dat precies wat er gebeurt als wonen en zorg door elkaar lopen. De zorg neemt het leven over, in plaats van het te ondersteunen. En dat heeft gevolgen, niet alleen voor het gevoel van vrijheid, maar voor de hele kwaliteit van leven.
Gelukkig kan het ook anders. En steeds meer ouderen en families ontdekken dat het anders mag.
Wat bedoelen we met scheiding van wonen en zorg?
De term klinkt misschien formeel, maar het idee is eenvoudig. Wonen is uw thuis, uw plek, uw leven. Zorg is de ondersteuning die u nodig heeft om dat leven goed te kunnen leven. Die twee dingen horen niet verward te worden.
In de praktijk betekent scheiding van wonen en zorg dat u als bewoner een eigen woonruimte heeft, met echte zeggenschap over hoe die eruitziet en hoe u uw dag indeelt. De zorg komt erbij, maar neemt de regie niet over. U bepaalt nog steeds wie er binnenkomt en wanneer.
Is dat niet gewoon wat iedereen wil? Ja, eigenlijk wel. Maar in traditionele zorgsettings lukt dat niet altijd. Roosters, protocollen en personeelsbezetting staan soms meer centraal dan de wens van de bewoner zelf. Dat snappen wij maar al te goed, want het systeem is nu eenmaal complex.
De invloed van eigen regie op welbevinden
Wanneer iemand zelf keuzes kan maken, hoe klein ook, heeft dat een direct effect op hoe hij of zij zich voelt. Wetenschappelijk gezien is dit al lang aangetoond, maar u hoeft geen onderzoeker te zijn om het te begrijpen. Denk maar aan uzelf.
Als u 's ochtends zelf mag bepalen wanneer u opstaat, wat u eet en of u de deur opendoet, voelt u zich mens. Als dat wordt overgenomen, ook met de beste bedoelingen, voelt u zich patiënt. Dat verschil is groter dan het lijkt.
Bij Huize Alenvelt staat het motto "niets moet, alles mag" niet voor niets centraal. Bewoners wonen in eigen studio's, ingericht met hun eigen meubels en vertrouwde spullen. Er is een pantry met koelkast, zodat er altijd iets van henzelf in de ruimte is. De zorg is er als die nodig is, niet als een constante aanwezigheid die de dag bepaalt.
Wat een eigen studio doet voor het gevoel van thuis
Een eigen plek is meer dan vier muren. Het is een spiegel van wie u bent. Uw boeken op de plank. De foto van uw kleinkinderen op het nachtkastje. De stoel waar u elke avond in zit. Die dingen vertellen een verhaal, en dat verhaal is van u.
In de 28 studio's van Huize Alenvelt brengen bewoners hun eigen inrichting mee. De vaste vloer- en wandafwerking vormt de basis, maar de rest is persoonlijk. Dat geeft een warm, herkenbaar gevoel, ook als de zorgbehoefte groeit.
Merkt u het verschil als u bij iemand op bezoek bent die echt thuis woont, ook al is er veel zorg nodig? Het voelt anders. Rustiger. Menselijker. Dat is geen toeval, dat is het resultaat van wonen en zorg bewust gescheiden houden.
De rol van de familie verandert mee
Eén van de mooiste effecten van deze aanpak is wat er met de familierelatie gebeurt. Als u als kind of partner jarenlang mantelzorger bent geweest, bent u gewend om te zorgen. U bent druk met medicijnen, afspraken, was en maaltijden. U bent uitgeput, maar u stopt niet, want wie anders?
Als de zorg wordt overgenomen door professionals, en uw naaste woont op een plek waar die zorg goed geregeld is, verandert uw rol. U hoeft niet meer de verzorger te zijn. U mag weer gewoon de dochter zijn. De zoon. De partner. U komt op bezoek, drinkt samen een kopje koffie en luistert naar een oud verhaal dat u al honderd keer heeft gehoord, maar nu eindelijk weer met volle aandacht kunt beluisteren.
Dat is wat scheiding van wonen en zorg ook voor de familie betekent. De relatie krijgt zijn echte kleur terug.
Zorg die er is zonder dat u er constant aan denkt
Goede zorg valt bijna niet op. Dat klinkt misschien raar, maar het is een teken dat het goed gaat. Als een bewoner zijn dag leeft zonder voortdurend aan zijn zorgbehoefte herinnerd te worden, dan doet de zorg zijn werk op de achtergrond.
Bij Huize Alenvelt is er dag en nacht een wakkere zorgmedewerker aanwezig. Niet iemand die sluimert tot er een alarm afgaat, maar iemand die er echt is. Voor een onrustige nacht, een vraag om drie uur 's nachts, of gewoon een vertrouwd gezicht als de slaap niet wil komen. Tegelijk blijft de eigen huisarts eindverantwoordelijk voor de medische zorg. Die lijn naar vertrouwde hulpverleners blijft intact.
Drie keer per dag staat er een verse maaltijd op tafel, bereid door de eigen koks. Samen eten met de andere bewoners, of juist even alleen als dat fijner voelt. De zorg regelt het, maar de bewoner bepaalt.
Vrijheid en veiligheid gaan hand in hand
Soms klinkt het alsof vrijheid en veiligheid tegenpolen zijn. Dat is een misverstand. Vrijheid zonder enige veiligheid is angst. En veiligheid zonder vrijheid is een kooi.
De kunst zit in de balans. Een open deuren beleid, waarbij bewoners vrijuit kunnen bewegen, maar wel binnen een kader dat past bij hun situatie en de Wet Zorg en Dwang. Een tuin om in te wandelen of gewoon buiten te zitten, met moestuinbakken op een hoogte die voor iedereen bereikbaar is. En een omgeving die vertrouwt op de eigen kracht van de bewoner, in plaats van die kracht over te nemen.
Zou u zelf willen wonen op een plek waar u elke dag opnieuw mag kiezen hoe uw dag eruitziet? Dat is precies wat wij voor ogen hebben bij Huize Alenvelt.
Veelgestelde vragen over de scheiding van wonen en zorg bij ouderen
Wat is het Volledig Pakket Thuis en hoe werkt dat bij scheiding van wonen en zorg?
Het Volledig Pakket Thuis, afgekort VPT, is een manier om zorg te ontvangen waarbij u formeel uw eigen woonruimte heeft, maar de zorg volledig om u heen georganiseerd is. U woont dus zelfstandig, in uw eigen studio, en de zorg komt naar u toe. Dat is precies de gedachte achter scheiding van wonen en zorg: uw huis blijft uw huis, en de zorg is een dienst die daarbinnen plaatsvindt. Bij Huize Alenvelt werken bewoners met deze vorm van zorg, zodat de eigen regie altijd centraal staat.
Hoe zorgt een kleinschalige locatie ervoor dat scheiding van wonen en zorg echt werkt?
In een kleinschalige omgeving kennen zorgmedewerkers de bewoners persoonlijk. Ze weten wat iemand gewend is, wat hij of zij fijn vindt en wanneer iemand liever rust heeft. Daardoor kunnen zij zorg bieden op maat, zonder dat die zorg de hele dag aanwezig en zichtbaar is. In grotere instellingen is dat veel moeilijker, omdat er meer mensen zijn en minder ruimte voor persoonlijke afstemming. Kleinschaligheid maakt het mogelijk dat zorg ondersteunt in plaats van overneemt.
Kan mijn naaste zijn of haar eigen huisarts behouden na een verhuizing naar Huize Alenvelt?
Ja, dat is mogelijk. Bij Huize Alenvelt blijft de eigen huisarts eindverantwoordelijk voor de medische zorg. Die vertrouwde relatie met een vaste arts hoeft niet te worden doorgesneden. Dat is voor veel bewoners en families een grote geruststelling, want de eigen huisarts kent de achtergrond, de geschiedenis en de persoon. Die continuïteit draagt bij aan het gevoel van veiligheid en eigen regie.