Tips voor mantelzorgers bij dementie

Uw rol als mantelzorger verandert na de verhuizing

Als uw naaste verhuist naar een omgeving met professionele kleinschalige dementiezorg, verandert uw rol ingrijpend. U bent jarenlang de spil geweest: de persoon die organiseerde, begeleidde, toezicht hield en troostte. Dat valt niet zomaar weg. Maar het verschuift wel, van primaire verzorger naar betrokken naaste, en die verschuiving vraagt tijd om aan te wennen.

Wat wij bij Huize Alenvelt zien, is dat die overgang voor mantelzorgers soms moeilijker is dan voor de bewoner zelf. U moet loslaten wat u lang als uw verantwoordelijkheid hebt ervaren. Dat roept gemengde gevoelens op: opluchting en schuldgevoel tegelijk, rust en leegte naast elkaar. Dat is volkomen normaal, en het verdient aandacht.

Uw nieuwe rol is niet kleiner, alleen anders. U bent niet langer degene die de medicijnen geeft of de was doet, maar u bent nog altijd de persoon die uw naaste het beste kent. Die kennis is onvervangbaar voor onze begeleiders. Wie was uw vader als jongeman? Wat maakte uw moeder aan het lachen? Wat brengt haar tot rust als ze onrustig is? Die antwoorden zitten bij u, niet in een dossier.

Mantelzorgers die begrijpen dat hun rol veranderd is maar niet verdwenen, vinden doorgaans eerder hun nieuwe plek. Zij zijn aanwezig zonder de regie te willen overnemen, zij brengen hun kennis in zonder te dicteren. Die houding maakt een wereld van verschil, voor de bewoner, voor het team en voor uzelf.

Hoe u bijdraagt zonder de zorg over te nemen

Er is een verschil tussen betrokken zijn en de zorg overnemen. Betrokken zijn betekent aanwezig zijn, meedenken en informeren. De zorg overnemen betekent in te grijpen in de dagelijkse begeleiding op een manier die het werk van het team ondermijnt. Die grens is niet altijd scherp, maar het helpt om haar in gedachten te houden.

Praktisch gezien kunt u het meest bijdragen door aanwezig te zijn op een ontspannen manier. Kom op bezoek zonder vaste agenda. Doe iets wat uw naaste fijn vindt: een stukje wandelen, een fotoalbum doorkijken, iets meenemen wat hij of zij lekker vindt. Die momenten zijn waardevol, niet omdat er iets groots gebeurt, maar omdat ze de verbinding in stand houden.

U kunt ook bijdragen door informatie te delen met het team. Als u iets opvalt tijdens uw bezoek, als uw naaste iets zegt wat u raakt, of als u merkt dat iemand zich anders gedraagt dan normaal: deel dat met de begeleiders. Wij nemen uw observaties serieus, want u ziet uw naaste met andere ogen dan wij.

Wat wij bij Huize Alenvelt merken, is dat de samenwerking het best verloopt als er wederzijds vertrouwen is. Wij vertrouwen erop dat u uw naaste kent. U vertrouwt erop dat wij de zorg goed uitvoeren. Dat vertrouwen bouwt zich op in de loop van de tijd, en het is de basis voor alles wat daarna volgt.

Omgaan met schuldgevoel na de overstap

Bijna elke mantelzorger worstelt na de overstap met schuldgevoel. "Ik had het langer vol moeten houden." "Hij had liever thuis willen blijven." "Ik laat haar in de steek." Die gedachten zijn begrijpelijk, maar ze kloppen zelden. U hebt jarenlang gedaan wat u kon, vaak meer dan u van uzelf had mogen vragen. De verhuizing is geen mislukking, het is een keuze voor betere zorg.

Schuldgevoel zegt niets over wat er werkelijk is gebeurd, maar veel over hoezeer u om uw naaste geeft. Dat gevoel verdwijnt niet zomaar, maar het neemt wel af naarmate u ziet dat uw naaste het goed heeft in de nieuwe omgeving. Elke keer dat u een begeleider ziet die echt aandacht heeft voor uw vader of moeder, is dat een bewijs dat de keuze goed was.

Het helpt ook om met andere mantelzorgers te praten. Zij kennen het gevoel, zij begrijpen de dubbelheid van opluchting en verdriet. Bij Huize Alenvelt brengen wij mantelzorgers soms met elkaar in contact, omdat die herkenning troost biedt die wij als zorgteam niet kunnen geven.

Geef uzelf ook de ruimte om te genieten van wat er is teruggekomen: slaap, rust, tijd voor uzelf en voor anderen in uw leven. U hoeft u daarvoor niet te schamen. Een uitgeputte mantelzorger helpt niemand. Een uitgeruste mantelzorger die vol aandacht op bezoek komt, is voor uw naaste veel waardevoller.

Goed communiceren met het zorgteam

Goede communicatie tussen familie en het zorgteam is een van de belangrijkste factoren voor goede zorg. Niet alleen als er iets mis gaat, maar juist ook als het goed gaat. Wederzijdse informatie houdt het beeld scherp en zorgt dat er snel geschakeld kan worden als dat nodig is.

Spreek bij Huize Alenvelt af wie uw vaste contactpersoon is binnen het team. Dat geeft houvast en zorgt ervoor dat u niet steeds opnieuw uw verhaal hoeft te doen aan een wisselende medewerker. Uw vaste contactpersoon kent u, kent uw naaste en weet hoe de communicatie het best verloopt.

Als u iets wilt bespreken, kies dan het juiste moment. Niet tijdens een drukke ochtend als begeleiders bezig zijn met de zorg, maar vraag een afspraak als u iets uitgebreider wilt bespreken. Wij nemen daar graag de tijd voor. Een goed gesprek aan het begin voorkomt misverstanden en teleurstellingen later.

Wees ook duidelijk over wat u verwacht. Als u wilt dat u gebeld wordt als er iets verandert in de gezondheid van uw naaste, zeg dat dan. Als u liever e-mail ontvangt dan telefonisch contact, maak dat dan kenbaar. Goede communicatie is tweerichtingsverkeer, en wij staan open voor uw wensen en behoeften daarin.

Praktische tips voor uw bezoeken

Bezoeken aan een naaste met dementie kunnen soms zwaar zijn. Uw naaste herkent u misschien niet altijd, of reageert anders dan u gewend bent. Dat is pijnlijk. Maar ook als de herkenning er niet is, voelt uw naaste uw aanwezigheid. Uw stem, uw aanraking, uw geur: die worden herkend op een dieper niveau dan het geheugen bereikt.

Plan uw bezoeken bij voorkeur op een moment van de dag waarop uw naaste doorgaans het meest alert is. Voor veel mensen met dementie is dat de ochtend. Vraag het zorgteam wanneer het beste moment is voor uw naaste specifiek, want dat verschilt per persoon. Bezoeken die aansluiten bij het ritme van de bewoner verlopen rustiger en prettiger voor iedereen.

Breng iets mee dat aansluit bij de belevingswereld van uw naaste: een geliefd muziekje op uw telefoon, een fotoalbum met bekende gezichten, een stukje favoriete koek. Kleine dingen kunnen grote reacties oproepen. Mevrouw De Jong reageerde nauwelijks op gesprekken meer, maar begon spontaan mee te neurieen zodra haar dochter een oud Nederlandstalig liedje opstarte op haar telefoon. Dat zijn de momenten van echte verbinding.

Heb ook realistische verwachtingen van uw bezoek. Niet elk bezoek hoeft bijzonder te zijn. Gewoon samen zitten, aanwezig zijn zonder dat er iets hoeft te gebeuren: ook dat heeft waarde. U hoeft uzelf niet te meten aan het beste bezoek ooit. Elk bezoek telt.

Zorg ook voor uzelf als mantelzorger

Mantelzorgers zijn gewend om voor anderen te zorgen. Voor zichzelf zorgen voelt voor velen onnatuurlijk of zelfs egocentrisch. Maar zelfzorg is geen luxe, het is een noodzaak. Wie zichzelf uitput, heeft op den duur niets meer te geven. En uw naaste heeft u op zijn of haar best nodig, niet op uw slechtst.

Nu de dagelijkse zorg uit handen is gegeven, heeft u de kans om uzelf te herstellen. Dat herstel gaat niet vanzelf. Het vraagt om bewuste keuzes: slaap op tijd, beweeg, zie vrienden en familie, doe dingen die u plezier geven. Geef uzelf toestemming om te genieten van het leven, ook terwijl uw naaste in de woongroep zit. Die twee dingen sluiten elkaar niet uit.

Als u merkt dat het emotioneel zwaar blijft, zoek dan professionele ondersteuning. Een gesprek met een psycholoog, een mantelzorgondersteuner of een lotgenotengroep kan helpen om de ervaringen van de afgelopen jaren te verwerken en een nieuwe balans te vinden. Dat is geen teken van zwakte, het is een teken van wijsheid.

Wij vragen bij Huize Alenvelt regelmatig aan familieleden hoe het met henzelf gaat, niet alleen met hun naaste. Dat is geen beleefdheidsvraag. Wij menen het, omdat wij weten dat een goed functionerende mantelzorger de zorg voor onze bewoners beter maakt. Uw welzijn en dat van uw naaste zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Een nieuwe balans die voor iedereen werkt

De overgang naar een kleinschalige woonvorm is voor mantelzorgers een periode van loslaten en opnieuw ontdekken. Loslaten wat u lang gedragen hebt, opnieuw ontdekken hoe u betrokken kunt zijn zonder te overbelasten. Die balans vinden kost tijd, maar het is een balans die voor iedereen beter is: voor uw naaste, voor uzelf en voor de kwaliteit van de zorg.

Bij Huize Alenvelt zien wij dagelijks hoe mantelzorgers die balans terugvinden. Ze komen op bezoek met meer rust, ze genieten meer van de momenten samen, ze hebben meer energie voor de gesprekken die er echt toe doen. Dat is geen toevalligheid, het is het resultaat van een goede samenwerking en van de moed om los te laten wat u niet meer alleen hoeft te dragen.

Heeft u vragen over uw rol als mantelzorger bij Huize Alenvelt, of wilt u vrijblijvend kennismaken? Neem dan gerust contact met ons op. Wij zijn er ook voor u, niet alleen voor uw naaste.

Veelgestelde vragen voor mantelzorgers in kleinschalige dementiezorg